شيوه هاي زندگي معيشتي مردم استان ايلام

ويژگيها وشرايط جغرافيايي واقليمي استان ايلام در كنار عواملي نظير دوري از مراكز قدرت وتصميم گيري سياسي طي ايام گذشته ، مشكل راههاي مواصلاتي ، هم مرز بودن با دولت بيگانه وهمه وهمه در طول تاريخ تا كنون از جمله دلايل وعلت هاي بوده اند كه شيوه هاي زندگي مردم اين ديار داراي نوساناتي باشد به عنوان نمونه در اواسط دوره ي ساسانيان كه علاوه بر افزايش جمعيت زمينه هاي كشاورزي وكشت بسياري از محصولات نسبت به گذشته افزايش يافت موجب شكل گيري روستاهاي بزرگ وسپس شهرها در قلمرو ايلام گرديد واين روند تا قرون اوليه اسلامي ادامه يافت .

شرايط فوق در كنار مسئله ي امنيت ودخالت حكومت هاي محلي وحتي مركزي از گذشته هاي دور موجب گرايش مردم استان  به شيوه زندگي كوچ نشيني وپرورش دام وچارپان وادار نموده است چه اينكه مراتع غني ، جنگلهاي انبوه ، تنوع آب وهواي گرمسيري وسردسيري خود موهبتي بزرگ دراين راستا بوده اند وآزاد منشي مردم وعدم تمايل به تبعيت بي چون و چرا از قدرتهاي مستبد وخودكامه در ستاندن انواع واقسام باج خواهيها آنان را وادار به زندگي در دامنه هاي مرتفع كوهها و دره هاي عميق نمود و بدين سان يكجانشيني وسپس شهرنشيني در قلمرو فعلي  ايلام با تحولات وفراز ونشينهاي فراوان همراه بوده است .

زندگي شهري :

از ديدگاه تاريخ زندگي شهري در قلمرو سياسي ايلام فعلي بسيار ديرتر از آنچه در اير نقاط كشور هستيم شكل خارجي به خود گرفت گرايش مردم به زندگ كوچ نشيني وعدم تمايل به يكجانشيني كه خود در نتيجه ي عوامل مختلف ديگري بوند موجب گرديد كه طي قرنهاي متمادي تنها روستاهاي كوچك وكم جمعيت وبا مصالح محلي وسست بنيان شكل گرفته وآنهم پس از مدتي بر اثر عوامل طبيعي ويا غير طبيعي ويران وغير سكون مي گرديدند .

اولين شهرهاي شناخته شده كه قابليت  عنوان شهر بودن با توجه به ساختار وحجم جمعيت وديگر ويژگيهاي لازم را داشته باشند يكي شهر « ماسبدان » يا «ماسبذان » در كنار شهر فعلي دره شهر وديگري شهر «سيروان » در روستاي سرابكلان بخش شيروان با مصالح سنگهاي رودخانه اي تراش نخورده وملاط گچ وطلاقهاي قوس هلالي وگهواره اي ساخته شده ومتعلق به اواخر دوره ي ساساني واويل اسلامي هستند و هم اكنون به صورت مخروبه  در آمده اند .

شهرنشيني به شيوه جديد در ايلام در حدود سال 1307 هجري شمسي وتوسط رضا شاه پهلوي وآنهم پس از شكست دادن غلامرضاخان ابوقداره آخرين والي منطقه در محل فعلي شهرايلام صورت گرفت وبه دستوروي اولين ساختمانهاي اداري وخيابان كشي وبنيان زير ساخت هاي شهري ريخته شد.

سياست هاي بعدي رضاخان پهلوي در يكجانشين نمودن كوچ نشينان در كنار افزايش جمعيت وبهبود سطح زندگي مردم به تدريج افزايش جمعيت شهر ايلام وسپس ساير شهرهاي استان را فراهم آورد جنگ تحميلي عراق عليه ايران وآواره شدن جمع كثيري از مردم نقاط مرزي فشار مضاعفي را بر شهر ايلام در مرحله ي اول وسپس مابقي نقاط شهري وارد ساخت به مشكلي كه عمده ي محلات با سيماي  روستايي در حاشيه ي شهر خصوصاً شهر ايلام (مركز استان )در اين ايام توسعه يافتند . در آن محلات كه غالباً قبايل ، طوايف وگروههاي خويشاوند زندگي مي كنند كوچه ها باريك ونامنظم وخاكي بوده واكثر خانواده دارا جمعيت زياد مي باشند وبراي تامين زندگي اكثر قريب اتفاق آنها به پرورش تعدادي بز ويا گاو ، مرغ وخروس اقدام مي نمايند وبه همين خاطر وضعيت محلات حاشيه شهر ايلام ( واكثر شهرهاي ديگر استان ) بيش از هر چيز به يك روستاي بزرگ شباهت دارند تا شهر، وجالب اينكه خانواده هاي ساكن در آنها هنوز آن عادات وفرهنگ ايلي ، عشايري وقبيله اي خويش را تا حدود  زيادي حفظ كرده وكمتر به فرهنگ شهري وشهر نشيني توجه نشان مي‌دهند .

 بازاری در ایلام

زندگي روستايي :

زندگي روستا نشيني مرحله ي مياني از تغيير شيوه زندگ عشايري به شهر نشيني است بدين شكل كه معمولاً كوچ نشينان بنابر دلايل مختلف ابتدا روستا نشين شده وسپس در صورت فراهم شدن زمينه به شهر مهاجرت مي نمايند . در نتيجه ي افزايش جمعيت وبرخي تحولات ديگر نظير خشكسالي ، جنگ ، مهاجرتها وغيره عمده ي مردم استان در روستاها اسكان يافته اند. سيماي روستاهاي استان ايلام با نوع وريخت مساكن بيشتر قابل شناسايي است. بدين شكل كه عموماً در مسير جاده ها وكناره ي رودخانه ها و به فواصلي از همديگر بصورت توده اي وبر بلندي ويا دامنه اي آفتابگير بنيان نهاده شده اند. بيش از هر چيز دسترسي آسان به زمينهاي كشاورزي وهمينطور منابع آب وسپس شرايط توپوگرافي منطقه در شكل گيري روستاهاي استان نقش به سزاداشته اند. شغل عمده ي روستائيان كشاورزي وكشت غلات وبرخي حبوبات و بعضاً باغداري ودر كنار آن پرورش تعدادي بزوگوسفند وچار پايان ديگر مي باشد. معمولاً هر روستا متشكل از اقوام وخويشان بوده وبه ندرت بيگانگان در آنجا سكونت دايم دارند وبعلت وابستگي شديد روستانشينان به زمين وكشاورزي وعدم وجود شغلهاي ديگر بصورت دايم جاي پايي براي ديگران وجود ندارد .

مصالح مسكن روستائيان از مصالح محلي وموجود در دسترسي مي باشد كه خانه ها را چسپيده به همديگر و با سقف چوبي وديوارهاي قطور احداث مي نمايند. كوچه ها از نظم خاصي برخوردار نبوده وفضولات دامها وچارپان در كنار روستا تلنبار شده وبعداً براي استفاده در زمينهاي كشاورزي به آنجا حمل مي گردد. چون هر روستا معمولاً از اقوام وبستگان يك نيا تشكيل شده وجمعيت آنها نيز زياد نيست، روابط در آنها چهره به چهره بوده وناهنجاريها به حداقل ممكن مي رسد. بزرگان در روستا از اهميت وجايگاه ويژه برخوردار بوده وهنوز براي نظر وراي آنان احترام قايلند وهر مراسم خاص با مشورت آنان به مرحله ي اجرا مي رسد .

با تسهيلاتي كه طي چند سال گذشته وبعد از انقلاب اسلامي از قبيل آب بهداشتي ، برق، حمام ، خانه بهداشت وراه روستايي در اختيار آنان قرار گرفته وضعيت زندگي روستائيان از هر لحاظ بسيار بهبود يافته ومساكن از صورت سنتي خود تقريباً خارج ومصالح مقاوم (سيمان ، گچ ، تير آهن و...) در آنها بكار گرفته شده وهمين عوامل باعث كاهش مهاجرت به شهرها گرديده است .

بسياري از روستائيان زندگي نيمه كوچ نشيني دارند . چون زمينهاي كشاورزي به علت افزايش جمعيت روستا از يكطرف وعدم بازدهي زمين از سوي ديگر در كنار خشكساليهاي مداوم وكمبود آب زراعي جوابگوي اشتغال وزندگي مردم نيستند، لذا عده اي از روستائيان توجه بشتري به پرورش بزوگوسفند نموده وبه ميزاني كه بتوان آنها را در فصل زمستان در استطبل ها نگهداري و علوفه ي مورد نيازشان را تامين كرد نگهداري مي نمايند، اينگونه روستائيان در فصل بهار و تابستان ناگزير براي چراي گوسفندان خود مجبورند از روستاي محل سكونت فاصله بگيرند لذا با تهيه سياه چادر در اين فصول وپادامنه ي كوههاي اطراف ومراتع دور ونزديك روستا كه متعلق به خودشان نيز هست كوچ مي نمايند. اين  حركت معمولاً در روابط بهار شروع ودر اواخر تابستان خاتمه يافته ومجدداً به روستا بازمي گردند .

گسترش طرحهاي صنعتي در زمينه پرورش ماكيان ، گوساله ، گاوشيري ، پرورش ماهي، سبزيجات  گلخانه اي وغيره كه طي چند سال گذشته تاكنون با مساعدت وتسهيلات دولتي به روستائيان واگذاري گرديده علاوه بر انكه قسمتي از مشكلات بيكاري را مرتفع ساخته موجب كم رونق شدن زندگي نيمه كوچ نشيني در  بسياري از نقاط استان گرديده است. درنواحي مرزي بعلت ويران شدن روستاها كه عمدتاً از مصالح خشت خام وگل وچوب ساخته شده بودند در نتيجه هشت سال جنگ ومهاجرت مردم به نقاط ديگر ، پس از خاتمه جنگ دولت اقدام به بازسازي كامل آنها با مصالح جديد وصنعتي نموده وامروزه عموم اين  روستاها در شهرستانهاي دهلران ومهران سيمان جديد دارند وتنها در برخي نقاط جنوبي دهلران معدود روستاهاي كوچكي به سيماي قبلي باقي مانده اند.

نمايي از يك روستا در استان ايلام

زندگي عشايري :

همانطوريكه پيشتر گفته شد مجموعه شرايط ، ويژگيها ومزيتهاي طبيعي در استان ايلام از دير باز موجب گرايش وتشويق مردم به زندگي كوچ نشيني وعشايري گرديده است در اين نوع زندگي كه مبتني بر كوچ مداوم بين چراگاهها ومناطق سردسير و گرمسير است انسان يكسره وابسته به دام بوده واز شير وفرآورده هاي آن ، گوشت ، مو پشم وپوست آن استفاده مي كند. عمده دام مناطق جنوبي استان ( مناطق عرب زبان ) گاوو بز مي باشد و گوسفند در اين منطقه به علت گرماي شديد تابستان كمتر دوام مي آورد ودام ساير مناطق استان بيشتر بز و گوسفند وگاو مي باشد .

كوچ نشينان مناطق سردسير داراي مراتع در نواحي گرمسيري بوده وهر ساله در فصل سرما به همراه دامهايشان به نواحي گرمسيري كه معمولاً نزديك مرز كشور عراق است كوچ مي نموده ودامهايشان در اين منطقه زادو ولد مي نمايند . سرپناه عشاير  استان از گذشته ها دور تا كنون سياه چادر يا «دَوار »( ) مي باشد كه ازموي بُز بافته شده وبه وسيله ستونهاي چوبي به شكل «T» برافراشته مي شوند واطراف آنرا با چيت هاي بافته شده از ني محصور مي سازند. فضاي درون هر سياه چادر معمولاً به يك قسمت كوچكتر به نام «لامِردان »( قسمت مردان ) ويك قسمت بزرگتر به نام «لاژِنان » (قسمت زنان ) بوسيله چيت تفكيك گشته  ودر هر قسمت يك اجاق زميني مهيا مي گردد . قسمت مرادن بيشتر براي استفاده مردان ميهان وشب نشينيها مورد استفاده قرار مي گيرد وقسمت زنان نيز محل نگهداري رختخواب ها واثاثيه منزل ومواد خوراكي وهمينطور استفاده زنان ودرختران وكودكان مي باشد استفده از چادرهاي برزنتي جهت نگهداري علوفه دامها، بزغاله ها وبره هاي تازه متولد شده وموارد ديگر در چند سال گذشته در ميان عشاير استان باب شده وحتي بعضاً به علت مشكل تهيه سياه چادر از اين چادرهاي برزنتي براي محل زندگي خويش نيز استفاده مي كنند ودر مناطق جنوب استان ودر ميان عرب زبانان از چادر برزنتي ويا مساكني كه باني بصورت مدور وگُنبدي برپا مي گردد استفاده مي‌شود .

در نواحي گرمسيري كه دسترسي به ني آسان مي باشد كوچ نشينان از آن در محصور نمودن سياه چادر براي عدم نفوذ سرماي زياد وهمينطور براي نگهداري دامها استفاده مي‌كنند بدين صورت كه ني‌هاي بلند وقطور بريده وبه رديف فشرده در شيار زميني  گذاشته وباطنابي نيز در چند رديف آنها را به همديگر مي بافند وبدينوسيله مانع مستحكم در برابر سرما وحيوانات وحشي بوجود مي آورند والبته در سالهاي اخير از تورهاي سيم فلزي بلند وبسيار محكم  براي محصور نمودن استراحتگاه شبانه دامها استفاده مي گردد كه براي جانوران وحشي نفوذ ناپذير بوده وپس از كوچ آنرا به راحتي وبه منزلگاه جديد منتقل مي كنند. در نقاط گرمسيري چون هر طايفه معمولاً مرتع وچراگاه خود را دارد عشاير آن طايفه ويا تيره در گروههاي دوتا چهار سياه چادر (وگاهي بيشتر ) مساكن خويش را در يك مكان وبصورت داير واربرپاداشته وواسط آنها را جايگاه دامها قرار مي دهند اين خانوارها از خويشاوندان بسيار نزديك همديگر مي باشند ، [1] در اين ناحيه كُلاً از همديگر جدا شده وبيشتر به صورت يك تا دو سياه چادر در كنار هم مساكن را برپا مي سازند .

سیاه چادر سرپناه عشایر ایلامی

بشراز همان اغاز تشكيل گروههاي كوچك اجتماعي به واسطه ي قدرت تفكر وتصميم گيري عقلاني مسير زندگي را زا شيوه ي ‏زيست حيواني جدا ساخت وعليرغم ضعف جسماني توانست اندك اندك طبيعت پيرامون خويش را مورد شناسايي قرار داده وبا ‏درايت از مواهب آن بنا بر مقتضيات وشرايط زمان ومحيطي بهره گيرد. لذا غارها را سكونتگاه خويش قرار داد و از منابع غذايي ‏جنگلي وحيواني تغذيه نمود واز پوست حوانات تن پوش زمستاني ساخت ودر سير حيات انسان از مراحل اوليه تا كنون پوشاك ‏نيز در كوران زندگ وتحت فرهنگ هر جامعه تغيير ها نمود ومُدهاي بسيار را پُشت رگذاشت ودر عصر حاضر نيز عليرغم اشاعه ‏فرهنگ وتعامل اجتماعي وفرهنگي جوامع انساني هنوز هم لباس وپوشاك يكي از مشخصه ها وتمايزات فرهنگي بين گروههاي ‏انساني واقوام مختلف به شمار مي رود . در قلمرو سياسي  فعلي ايلام اگر چه در گستره ي دنياي اطلاعات واطلاع رساني ‏سرزميني بسياري كوچك مي نمايد، اما تحت آداب ورسوم ، عرفها وسنت ها هنوز هم پاره اي از عناصر لباس وپوشاك برخي ‏گروهها تمايزات فراواني را با ديگران در همين قلمرو را نشان مي دهد. اگر چه لباس خود بخشي از فرهنگ هر مي باشد ولي ‏بواسطه ي ارتباطات وتعاملات فرهنگي و غيره اين ويژگي فرهنگي مردم ايلام به سوي يكنواختي گرايش يافته وتفاوتها به مراتب ‏بسيار كمتر از گذشته مي باشد وبه شكلي كه لباس مردان با چشم پوشي از مردان عرب زبان جنوب استان در ساير نقاط تفاوتها ‏آنچنان اندك است كه به سختي به چشم مي‌آيد.‏

                                      
از منظري ديگر لباس مردم استان ايلام اگر چه آن اهميت وارزش فرهنگي واجتماعي گذشته ي خويش را به مقدار زيادي از ‏دست داده ودر سايه انواع واقسام مُدها ومدلهاي وارداتي به سوي يكنواختي گرايش يافته ولي هنوزمي توان به  برخي از ابعاد ‏اجتماعي وفرهنگي آن در بين گروههاي قومي ايلامي اشاره كرد. در گذشته ي نه چندان دور جنس مرغوب ، نوبودن وبيش از هر ‏چيز تزئينات لباس (بويژه براي زنان ودختران) يكي از شاخص هاي عمده براي تشخيص فرداز ديگران وقرار دادن وي در طبقه ‏اجتماعي و جايگاه وموقعيت او در جامعه بود وبا اين ويژگيها به راحتي مي توانست حداقلي از موقعيت اقتصادي واجتماعي ‏افراد جامعه خودشان را باز شناخت. ولي با بهبود سطح زندگي مردم لباس معمولاً تا حدود بسيار زيادي اين ويژگي خود را از ‏دست داده است وتنها در موارد محدود تري مي تواندچنين نقش وكاركردي را بازي كند . به عنوان مثال پوشيدن كُ ت وشلورا ‏نشانه ي متشخص بودن  ويا حداقل داشتن شغل مناسب است وبستن چفيه زرد زنگ به دور سر بوسيله ي مردان نشانه ي به حج ‏رفتن آنان مي باشد وعلاوه براينها هنوز هم نوبودن واستفاده از جنسهاي مرغوب وگران بها بويژه نزدزنان به عنوان يك برتري ‏‏(حداقل اقتصادي ) برديگران به شمار مي رود در ايلام ضرب المثلي معروف است كه مي گويد : «لباس خوب اگر تورا به دو نفر ‏تبديل نكند ، به يك نفر خوب تبديل خواهد كرد »، وبدينوسيله مي خواهند اهميت وارزش آنرا به ديگران گوشزد كنند .‏

تغييرات لباس در ايلام به مانند ساير عناصر وپديد ه هاي فرهنگي تابع متغيير هاي فراواني مي باشد و از نظر شدت كمترين ‏تغييرات را مي توان در نقاط عشايري وروستاهاي دور افتاده مشاهده كرد. وجالب اينكه در اين نواحي مردم هنوز براي لباس ‏سنتي خود احترام خاص قايل بوده وبه راحتي تن به مُدهاي وارداتي نمي دهند واين  مسئله نزد مردان وزنان بزرگسال كه پاي ‏بندشيان به سُنت ها بيشتر  است تا حدي است كه پوشيدن لباس هاي جديد وواردتي ورنگارنگ وحتي رنگهاي تند و گل دار را ‏نشانه ي سبكی فرد دانسته واز آن استفاده نمي كنند ولي ديگران كه سن پائين تري دارند تمايل بيشتري به پوشيدن لباس هاي جديدتر ‏دارند، معمولاً هنگام مسافرت ويارفتن به شهر براي خريدو غيره بيشتر از شلوار وكفش چرم (بغيير از آنچه در محل زندگ ‏پوشيده مي شوند ) استفاده مي كنند .‏

    دیدن عکس همواره لذت دیگری دارد خصوصا" اگر به دنبال عکسهایی با موضوع دلخواه

   باشیم .با کلیک بر روی  آلبوم عکس  وب فتوی عکس مردم شناسی را ببینید.

ضرب المثلها(مسْلَت)*۱*

ضرب المثلها يا «مَسلت‌ها » در گويش ايلامي به شيريني و غناي سخن كمك كرده و‌آنرا بر دل مخاطب مي نشيناند و علاوه بر اين نوعي تاكيد بر صحت و درستي كلام و حقانيت آن به شمار مي‌رود و چه اينكه به هنگام عصبانيت ممكن است ضرب‌المثل توام با كنايات گشته و در مقام موعظه برآيند.

بطور كلي در تمامي زمينه‌ها و حالات سخن گفتن (حتي در سخنرانيها و امثالهم) بكارگيري ضرب‌المثل در ميان مردم استان ايلام امري رايج و پذيرفته شده براي سخن گويان بوده و گويا اين احساس در مخاطبان از پيش وجود دارد كه چنانچه گوينده در بيان مطلبي آنرا با چاشني ضرب المثلها همراه نكند از ارزش ، اعتماد و پذيرايي كمتري براي آنها برخوردار است.

«مسْلَت»ها در ميان مردم ايلام فراوانند كه بسياري از آنها با استانهاي همجوار مشترك بوده و برخي از زبان فارسي گرفته شده‌اند، ليكن به مواردي نيز برخورد مي‌شود كه تقريباً مختص همان منطقه يا قلمرو (شهرستان يا بخش) مي‌باشد:

- يَه كِي مالِي ئاگر گردو يَه كِي مَلوچِگ دَ ي وِرشان*۲* ( يكي خانه‌اش آتش گرفته بود ، ديگري در آن گنجشك كباب مي‌كرد)

كنايه از بي توجهي افراد به شرايط و مصيبت ديگري كه همواره به نفع خويش فكر مي‌كنند.

-      هامِسا شِوال هامِساس*۳* (همسايه شلوار همسايه است)

كنايه: همسايه به مانند شلوار كه بدن را مي‌پوشاند عيب‌هاي همسايه را مي‌پوشاند.

- هَمسا بازار هَمسايَ ، *۴*   (همسايه بازار همسايه است)

كنايه : همسايه (خوب) مانند بازار براي همسايه است كه مي توان احتياجات خود را از آن تهيه كني . (شهرستانهاي دره شهر و آبدانان)

-        مِرْگْ ئاوَ مِيَ‌ري رو مَكي گَو خُودا *۵ *]( مرغ آب مي خورد و رويش را به طرف خدا (بالا ) بلند مي‌كند).

كنايه : براي افرادي كه همواره ناشكر هستند بكار مي‌رود.

-      پَشقَي نِش وَ مِركِم وا كار مَردم زِركم ،  *۶* (پشه‌اي به آرنجم نشسته (نيش مي‌زند) كه اينقدر در كار مردم زرنگ هستم) . (آبدانان، دره‌‌شهر)

كنايه: براي افرادي بكار مي‌روند كه براي كار مردم زرنگ هستند ولي براي كار خود تنبل مي‌باشند.

-      مَه‌لوچِگ بخوَو مَه‌جيكِن .*۷*(گنجشك بخور و جيك جيك نكن)

كنايه: اين ضرب المثل براي افرادي به كار مي‌رود كه قانع نيستند و اگر چيزي مجاني هم به آنها بدهي باز هم سر و صدايشان بلند مي‌شود و توقعشان بالاست.

-      دِما درو داسْ و دَسِش، *۸*( آخر درو داس به دست آمده)

كنايه: براي كساني به كار مي‌رود كه موقع ضرورت حاضر به انجام كار نيستند . (منطقه زرانگوش شهرستان دره‌شهر)

-      إيْ قِرَه بُوو بِچْو قوروِد نَچو. *۹*(اينقدر بيا و برو كه اعتبارت كم نشود)

كنايه: اين ضرب‌المثل در باب دامادهائيكه نامزد دارند گفته مي‌شود ممكن است زياد به خانه نامزد خويش رفت و آمد كنند.

-      دُوتي گِه دالگْ تاريفي بِه‌كيْ خالو خوازيِ‌گَي. *۱۰* (دختري كه مادرش از آن تعريف كند دائيش آنرا به زني مي‌گيرد).

كنايه: براي افرادي كه تعريف و تمجيد بيش از حد از چيزي (مثلاً دختر خود) مي‌نمايند بكار مي‌رود.

-      هَه سْوره مَر بَووي نوينه. *۱۱* (مادر شوهر مگر خودت عروس نبوده‌اي).

كنايه: بيشتر گلايه عروسها از مادر شوهرهاست ولي در مواردي براي افرادي بكار مي‌رود كه قبلاً خودشان در آن شرايط اقرار داشته‌ ولي الان به آن توجه ندارند.

-      إرايَ وَد اُوشِم كاكَهْ مَلُوچِگِيْ إرام بِگْرِيْ.*۱۲* (به اين خاطر به تو مي‌گويم برادر بزرگ كه گنجشكي برایم بگیری).

كنايه: براي افرادي به كار مي‌رود كه به پاس احترامي که به دیگران می گذارندازآنها چشمداشتي هم توقع دارند.

- سَلامِ لُورْ بي مَمَرْ نَی يهَ .*۱۳*  (سلام كردن لر بدون دليل و علت نيست).

كنايه: براي افرادي به كار مي‌رود كه سلام و احوالپرسي آنها و انجام برخي اعمال آنها به فرم خاصي (غير عادي ) بوده و از حركات آنها بوي توقع چيزي از طرف مي‌آيد.

- دارْ مِي‌وَه گِرِيْ سَرچَمِنِيْ *۱۴*(درخت ميوه مي‌گيرد سرش را خم مي‌كند.)

كنايه : براي افرادي به كار مي‌رود كه هيچي نمي‌دانند و ادعايشان بسيار بالاست.

- نان خُوَرِ مِنُو گالِوان جافِگَه .*۱۵*(نام خور من و گاوچران جعفر)

كنايه: كسيكه براي ديگران مجاني كار مي‌كند و براي خودش (خانواده‌اش ) كمتر كار مي‌كند.

(۱) Maslat

(۲) / yaky mâly  âg¶r gerdü , yaky malüčeg day   weršân/

(۳) Hâmesâ šewal Hâmesâs.