فرهنگی.آداب ورسوم.مردم شناسی تاریخی وپیش ازتاریخ

ضرب المثلها(مسْلَت)*۱*

ضرب المثلها يا «مَسلت‌ها » در گويش ايلامي به شيريني و غناي سخن كمك كرده و‌آنرا بر دل مخاطب مي نشيناند و علاوه بر اين نوعي تاكيد بر صحت و درستي كلام و حقانيت آن به شمار مي‌رود و چه اينكه به هنگام عصبانيت ممكن است ضرب‌المثل توام با كنايات گشته و در مقام موعظه برآيند.

بطور كلي در تمامي زمينه‌ها و حالات سخن گفتن (حتي در سخنرانيها و امثالهم) بكارگيري ضرب‌المثل در ميان مردم استان ايلام امري رايج و پذيرفته شده براي سخن گويان بوده و گويا اين احساس در مخاطبان از پيش وجود دارد كه چنانچه گوينده در بيان مطلبي آنرا با چاشني ضرب المثلها همراه نكند از ارزش ، اعتماد و پذيرايي كمتري براي آنها برخوردار است.

«مسْلَت»ها در ميان مردم ايلام فراوانند كه بسياري از آنها با استانهاي همجوار مشترك بوده و برخي از زبان فارسي گرفته شده‌اند، ليكن به مواردي نيز برخورد مي‌شود كه تقريباً مختص همان منطقه يا قلمرو (شهرستان يا بخش) مي‌باشد:

- يَه كِي مالِي ئاگر گردو يَه كِي مَلوچِگ دَ ي وِرشان*۲* ( يكي خانه‌اش آتش گرفته بود ، ديگري در آن گنجشك كباب مي‌كرد)

كنايه از بي توجهي افراد به شرايط و مصيبت ديگري كه همواره به نفع خويش فكر مي‌كنند.

-      هامِسا شِوال هامِساس*۳* (همسايه شلوار همسايه است)

كنايه: همسايه به مانند شلوار كه بدن را مي‌پوشاند عيب‌هاي همسايه را مي‌پوشاند.

- هَمسا بازار هَمسايَ ، *۴*   (همسايه بازار همسايه است)

كنايه : همسايه (خوب) مانند بازار براي همسايه است كه مي توان احتياجات خود را از آن تهيه كني . (شهرستانهاي دره شهر و آبدانان)

-        مِرْگْ ئاوَ مِيَ‌ري رو مَكي گَو خُودا *۵ *]( مرغ آب مي خورد و رويش را به طرف خدا (بالا ) بلند مي‌كند).

كنايه : براي افرادي كه همواره ناشكر هستند بكار مي‌رود.

-      پَشقَي نِش وَ مِركِم وا كار مَردم زِركم ،  *۶* (پشه‌اي به آرنجم نشسته (نيش مي‌زند) كه اينقدر در كار مردم زرنگ هستم) . (آبدانان، دره‌‌شهر)

كنايه: براي افرادي بكار مي‌روند كه براي كار مردم زرنگ هستند ولي براي كار خود تنبل مي‌باشند.

-      مَه‌لوچِگ بخوَو مَه‌جيكِن .*۷*(گنجشك بخور و جيك جيك نكن)

كنايه: اين ضرب المثل براي افرادي به كار مي‌رود كه قانع نيستند و اگر چيزي مجاني هم به آنها بدهي باز هم سر و صدايشان بلند مي‌شود و توقعشان بالاست.

-      دِما درو داسْ و دَسِش، *۸*( آخر درو داس به دست آمده)

كنايه: براي كساني به كار مي‌رود كه موقع ضرورت حاضر به انجام كار نيستند . (منطقه زرانگوش شهرستان دره‌شهر)

-      إيْ قِرَه بُوو بِچْو قوروِد نَچو. *۹*(اينقدر بيا و برو كه اعتبارت كم نشود)

كنايه: اين ضرب‌المثل در باب دامادهائيكه نامزد دارند گفته مي‌شود ممكن است زياد به خانه نامزد خويش رفت و آمد كنند.

-      دُوتي گِه دالگْ تاريفي بِه‌كيْ خالو خوازيِ‌گَي. *۱۰* (دختري كه مادرش از آن تعريف كند دائيش آنرا به زني مي‌گيرد).

كنايه: براي افرادي كه تعريف و تمجيد بيش از حد از چيزي (مثلاً دختر خود) مي‌نمايند بكار مي‌رود.

-      هَه سْوره مَر بَووي نوينه. *۱۱* (مادر شوهر مگر خودت عروس نبوده‌اي).

كنايه: بيشتر گلايه عروسها از مادر شوهرهاست ولي در مواردي براي افرادي بكار مي‌رود كه قبلاً خودشان در آن شرايط اقرار داشته‌ ولي الان به آن توجه ندارند.

-      إرايَ وَد اُوشِم كاكَهْ مَلُوچِگِيْ إرام بِگْرِيْ.*۱۲* (به اين خاطر به تو مي‌گويم برادر بزرگ كه گنجشكي برایم بگیری).

كنايه: براي افرادي به كار مي‌رود كه به پاس احترامي که به دیگران می گذارندازآنها چشمداشتي هم توقع دارند.

- سَلامِ لُورْ بي مَمَرْ نَی يهَ .*۱۳*  (سلام كردن لر بدون دليل و علت نيست).

كنايه: براي افرادي به كار مي‌رود كه سلام و احوالپرسي آنها و انجام برخي اعمال آنها به فرم خاصي (غير عادي ) بوده و از حركات آنها بوي توقع چيزي از طرف مي‌آيد.

- دارْ مِي‌وَه گِرِيْ سَرچَمِنِيْ *۱۴*(درخت ميوه مي‌گيرد سرش را خم مي‌كند.)

كنايه : براي افرادي به كار مي‌رود كه هيچي نمي‌دانند و ادعايشان بسيار بالاست.

- نان خُوَرِ مِنُو گالِوان جافِگَه .*۱۵*(نام خور من و گاوچران جعفر)

كنايه: كسيكه براي ديگران مجاني كار مي‌كند و براي خودش (خانواده‌اش ) كمتر كار مي‌كند.

 



(۱) Maslat

(۲) / yaky mâly  âgr gerdü , yaky malüčeg day   weršân/

(۳) Hâmesâ šewal Hâmesâs.

Hâmesâ (4) bazar Hâmesâya

(5)merg âwa meyary rü makaygaw  xod   

(6)pašqay neš vâ merkem vâ kâre mardem zerkem

(7)Malüčeg bexowaw majiken

(8)Demâ derw dâs ve daseš

Eyqera  bowo bečow qowrved načow.(9)

xowâzygay  (10)Düatyge dâleg târife bekay xâlow.

(11)Hasüra ma bowe nawina

begry  kaka malüčegy erâm  Erâya wad üšem (12)

neya  (13)Selâme lor bymamar

čameny Dâr miwa geray sar.(14)

Jâfega Nân xaware meno gâlewan (15)

 

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه پنجم تیر 1387ساعت 14:9  توسط ملک احمدی | 
 
صفحه نخست
پست الکترونیک
آرشیو وبلاگ
عناوین مطالب وبلاگ
درباره وبلاگ
اینجانب نریمان ملک احمدی متولدسال1348.فارغ التحصیل:کارشناسی باستان شناسی - کارشناسی پژوهش علوم اجتماعی وکارشناس ارشد مردم شناسی.
دراین وبلاگ سعی دارم باتوجه به سوابق چندساله تدریس دروس مختلف مردم شناسی در دانشگاه به دانشجویان عزیز رشته مردم شناسی کمک وتجربیات خودم را دراختیار آنان قرار دهم.

پیامی کوتاه برای مردم شناسان:

بديهي ترين معناي كه از عبارت مردم شناسي به ذهن بسياري از افراد خطور مي كند ، اين است كه مردم شناسي يعني شناسايي و معرفت به احوال جامعه انساني ، ولي در مقابل پرسش هايي چون : چه معرفتهايي ؟ چگونه ؟ كدام ابعاد ؟ و ... معمولاً جوابهاي قانع كننده ا ی نخواهيم يافت و اين مشكل به جواني رشته ي مردم شناسي و عدم توجه كافي دولتمردان به مانند ساير علوم (تجربي ) بر مي گردد .

(موضوع وبلاگ: مردم شناسی ومعرفی اجمالی گوشه هایی ازفرهنگ مردم ایلام)

پیوندهای روزانه
شهرمن کرمانشاه (آرش)
بهشتیان(صیاد)
پوشاک مردم ایلام(مقاله)
کجایید ای شهیدان خدایی
معماری
خدا‘عشق‘زندگی
راطه خودشناسی با سلامتی
شهر من ایلام
اجتماع از دید یک زن
مطالعات مردم شناسی
انسان شناسی کاربردی
انسان شناس
مردم شناسی(آقای کاظمی فرامرزی)
پاکت نامه
از آخر
انسان شناسی84
کوتراز
دانشجوی جامعه شناسی ایلام
mas18218
روستای تاریخی انبوه
انجمن جامعه شناسی دانشگاه آزاداسلامی
گالری عکس
شاهوردیخان
روزنه ای برای انسان شناس
انسان شناسان جوان
مهاجران
انسان شناسی فرهنگی
مردم شناسی
پژوهشکه مردم شناسی
انسان شناسان
آموزش 7
وبلاگ ها
پنجره ای روبه ایران
شمسه
ایلام سرزمین ناشناخته
مسیرنما
سایت مردمی
باستان مردم شناسی
اقوام کهن درحوزه استان ایلام
ایلام آفتاب
صاحبدلان
سرزمین کوهستان
ایران من
باستان شناسی
ایلام سرزمین آلامتو(طلوع خورشید)
آرشیو پیوندهای روزانه
نوشته های پیشین
خرداد 1393
آذر 1388
آذر 1387
مرداد 1387
تیر 1387
اردیبهشت 1387
فروردین 1387
اسفند 1386
بهمن 1386
دی 1386
آذر 1386
آرشیو موضوعی
باستان مردم شناختی
مردم شناسی
باستان شناسی
فرهنگ مردم
پیوندها
میراث فرهنگی.صنایع دستی وگردشگری
خبرمیراث فرهنگی وصنایع دستی
پژوهشکده باستان شناسی
انجمن انسان شناسی ایران
فصلنامه فرهنگ ایلام
خانه انسان شناسی ایران
نامه انسان شناسی
مجله الکترونیکی سده لنجان
رییس جمهور اسلامی ایران(محمود احمدی نژاد)
وب سایت گروه مردم شناسی دانشگاه اراک
چکاچک
پایگاه اطلاع رسانی ناصر فکوهی
 

 RSS

POWERED BY
BLOGFA.COM